Carlo Abarth en Fiat 500

Fiat 500 en Abarth

Toen de Fiat 500 in 1957 aan het publiek werd voorgesteld was dit alles behalve enthousiast. Om de wagen zo goedkoop mogelijk te houden was er namelijk bespaart op zo ongeveer alles wat mogelijk was, met als gevolg dat de auto door de stijlgevoelige Italianen niet werd gekocht.

Om hierin verandering te brengen werd dan ook al snel besloten het imago van de auto op te vijzelen. Hiertoe werd bijvoorbeeld overgegaan tot deelname aan allerlei wedstrijden en endurance races die het robuuste karakter van de auto moest onderstrepen, maar daarover later meer. Allereerst moet namelijk melding gemaakt worden van een tweede wapen dat Fiat vanaf mei 1958 in de strijd gooide, de introductie van de 500 sport. Dit was een afwijkend model, dat zich naast het vaste dak, de tweekleurenlak (gebroken wit en rode flanken) en de rode wielen nog het meest onderscheidde door de opgevoerde motor. De boring van de motor werd vergroot naar 67.4 mm, de motor kreeg een snellere stalen nokkenas, speciale zuigers, grotere kleppen en een andere carburateur. Het gevolg van al deze inspanningen was dat het vermogen groeide van 15 naar 21 en een halve DIN-pk. Met dit vermogen, een iets langzamer draaiende koelventilator en een langere eindreductie (8/39) was de auto in staat tot een duizelingwekkende 105 kilometer per uur. Veel belangrijker echter was dat de acceleratietijden sterk afnamen. Deed het originele model met de 15 pk motor er nog 40 seconden over om de tachtig kilometer te halen, de sport had hiervoor niet meer nodig dan 21 seconden. De sport bleef in productie tot het najaar van 1960.

Zoals gezegd was deelname aan wedstrijden en endurance-races een ander belangrijk wapen van Fiat om de belangstelling voor de auto te verhogen. Bewezen moest worden dat de auto in feite onverwoestbaar was en betrouwbaar zelfs onder de meest barre omstandigheden. Om deze races te winnen moest de motor zoveel mogelijk worden opgevoerd zonder teveel betrouwbaarheid in te moeten leveren. Om aan deze vrijwel onmogelijke taak toch nog invulling te geven werd de hulp ingeroepen van een van de belangrijkste en meest invloedrijke motorsportbedrijven ter wereld, Abarth.

Carlo Abarth startte zijn bedrijf op in april 1949, na drie jaar te hebben gewerkt bij Porsche en Cisitalia. Het was bij dit laatste bedrijf waar Carlo Abarth in contact met Dante Giacosa, de man die later de geestelijke vader zou worden van de 500. In de beginjaren van het bedrijf bestond de belangrijkste bezigheid uit de productie van sportuitlaten. Later werd dit uitgebreid met snelle nokkenassen en klepveren. Toen in 1957 de 500 werd geïntroduceerd werd er in navolging van de activiteiten rondom de 600 al snel overgegaan tot de ontwikkeling van een opgevoerd model. Het resultaat was een auto die eigenlijk alles meekreeg wat de oorspronkelijke 500 niet had, chroom, tweekleurenlak, een Abarth badge en natuurlijk vermogen (19 pk, top 100km). Deze auto’s bleken enorm succesvol en braken record na record. Varianten werden gebouwd, voorzien van de bijzonder futuristisch ogende koetswerken van onder andere Bertone en Pininfarina. Met deze combinatie werd vrijwel elke snelheids- en endurance-race gewonnen. Toch duurde het nog tot oktober 1963 voordat Abarth zijn eigen versies van de 500 echt ging produceren. Als eerste basis werd de 500D genomen. Deze werd voorzien van andere cilinders, zuigers, nokkenas, carburateur, (groter) oliecarter, klepveren, kleppendeksel en uitlaat. Het resultaat de Fiat Abarth 595. Met zijn 27 pk, 120 km en 0-80 in 18 seconden was dit een model dat qua vermogen ver uitsteeg boven het origineel. In het voorjaar van 1964 volgden nog eens drie modellen, de 595 SS in februari, de 695 in maart en het topmodel de 695 SS in november. De letters SS stonden garant voor nog een extra schep vermogen boven op een bestaande sportmotor. De 595 SS was dus een nog verder opgevoerde 595, nu 32 pk sterk en 130 km snel. Naast de sterkere motor werden deze wagens voorzien van een betere vering en demping om het drastisch toegenomen vermogen enigszins in goede banen te lijden. De 695 die een maand later verscheen was eigenlijk een rustiger en meer voor de openbare weg geschikte variant op de 595 SS die echter wel vrijwel hetzelfde vermogen leverde. Hiertoe kreeg de wagen naast een nog grotere boring ook een grotere slag, waardoor de cilinderinhoud steeg tot 689 cc. Het vermogen lag met 30 pk weliswaar iets lager, het toegenomen koppel zorgde ervoor dat de wagen dezelfde 130 km haalde. De 695 SS was wat betreft de 500 de alles overtreffende trap. Ze ontstond als gevolg van de 700 cc motorsportklasse, waarvoor de 594 cc motor gewoon te klein was. De 695 motor kreeg dezelfde behandeling als de 595 SS ruim een halfjaar eerder had gekregen. Resultaat: 38 pk en een top van meer dan 140 km per uur.

Het moge duidelijk zijn dat deze zwaar opgevoerde motoren voor gebruik op de straat minder geschikt waren, omdat ze het hoge vermogen maar heel kort leverden en dan ook nog bij erg hoge toerentallen. Een ander reden was, dat de scherpe nokkenassen en grote carburateurs zorgden voor een onrustige loop bij lage toerentallen, hetgeen in het stadsverkeer nu niet bepaald handig is. Op het circuit waren de Abarth-jes echter vrijwel onverslaanbaar in hun klasse. De 595 SS en 695 SS werden voor gebruik op het circuit natuurlijk nog verder opgevoerd, waardoor er voor nog meer extra koeling moest worden gezorgd. Dit werd bereikt door aan de voorkant een grote oliekoeler te monteren en door de motorkapjes in de haast spreekwoordelijke horizontale stand te plaatsen.
De varianten op de 500 werden goed verkocht, vaak zelfs beter dan die op de 600. Met een tussenpauze van een jaar bleven de 595, de 595 SS en de 695 SS nog tot december 1971 in productie. In dat jaar werd de productie van de snelle Abarth-jes namelijk stilgelegd door Fiat, dat het bedrijf twee jaar eerder had overgenomen. De 695 haalde deze datum niet en werd in augustus 1968 uit het programma gehaald.

Bronvermelding:
M. Bobbitt, Fiat & Abarth 500 600 (Dorchester 1993).
J. de Lange, De Fiat 500 & 600 (Rijswijk 1997).
P. Olyslager, Vraagbaak voor uw Fiat 500 (Deventer 1964).

Fiat 500 club Nederland, november 2001